เปรียบเทียบการทำงาน
| Cycle Count | Physical Count | |
|---|---|---|
|
ขอบเขต
|
นับทีละส่วน (บาง Location/SKU/Zone) |
นับทั้งคลังพร้อมกัน |
|
ความถี่
|
ทำต่อเนื่อง (ทุกวัน/ทุกสัปดาห์ หมุนไปทีละส่วน) |
ทำเป็นรอบใหญ่ (ปีละ 1-2 ครั้ง) |
|
การดำเนินงาน
|
ทำได้โดยไม่ต้องหยุดคลัง (นับสลับกับ Pick/Putaway) |
ต้องหยุดกิจกรรมคลังทั้งหมดชั่วคราว (Blackout) |
|
แรงงาน
|
ใช้คนไม่มาก ทำเป็นงานประจำวัน | ต้องระดมคนทั้งคลังพร้อมกัน |
|
ความแม่นยำ
|
ตรวจจับความคลาดเคลื่อนได้เร็ว แก้ไขได้ทันที | เป็นการ “Baseline” ยืนยันความถูกต้องทั้งระบบในคราวเดียว |
|
จุดประสงค์หลัก
|
รักษาความแม่นยำสต็อกระหว่างปี | ปิดงบบัญชี/ตรวจสอบประจำปี (Audit) |
Inventory Transfer คืออะไร ?
การย้ายสต็อกจาก Location หนึ่งไปยัง Location อื่น โดยที่
✓
ไม่เปลี่ยนเจ้าของสินค้า (ไม่ใช้ Sale/Purchase)
✓
ไม่เปลี่ยนจำนวนสต็อกรวม
(Total Qty เท่าเดิม เปลี่ยนแค่ตำแหน่งที่เก็บ)
(Total Qty เท่าเดิม เปลี่ยนแค่ตำแหน่งที่เก็บ)
✓
ระบบต้องอัปเดต Location History ให้ตรงกับตำแหน่งจริงเสมอ
(สิ่งสำคัญที่สุดคือ “ระบบต้องรู้ว่าของอยู่ตรงไหนจริง” ไม่ใช่แค่รู้ว่า “มีของกี่ชิ้น”)
(สิ่งสำคัญที่สุดคือ “ระบบต้องรู้ว่าของอยู่ตรงไหนจริง” ไม่ใช่แค่รู้ว่า “มีของกี่ชิ้น”)
พูดง่ายๆ คือ
Putaway ตอบคำถาม “ของใหม่จะไปเก็บที่ไหน”
Transfer ตอบคำถาม “ของที่มีอยู่แล้ว จะย้ายจากที่เดิมไปที่ไหน”
Cycle Count
แบ่งสต็อกเป็นกลุ่มย่อยแล้วนับหมุนวนไปทีละกลุ่ม โดยไม่ต้องหยุดการทำงานของคลัง
1
ABC Analysis
แบ่งสินค้าตามมูลค่า/ความสำคัญ
A
มูลค่าสูง/หมุนเร็ว
นับดีที่สุด (เช่น รายสัปดาห์)
นับดีที่สุด (เช่น รายสัปดาห์)
B
ปานกลาง
นับความถี่กลาง (เช่น รายเดือน)
นับความถี่กลาง (เช่น รายเดือน)
C
มูลค่าต่ำ/หมุนช้า
นับความตีต่ำ (เช่น รายไตรมาส)
นับความตีต่ำ (เช่น รายไตรมาส)
2
Location-based Rotation
หมุนนับตาม Zone/Aisle ให้ครบทุก Location ภายในรอบเวลาที่กำหนด (เช่น ครบทั้งคลังภายใน 90 วัน)
3
Exception-triggered Count
นับทันทีเมื่อระบบเจอสิ่งผิดปกติ เช่น
- Pick แล้วเจอ Qty ไม่ตรง (Short/Over pick)
- Location แสดง Negative Stock
- สินค้าที่มี Adjustment บ่อยผิดปกติ
ขั้นตอนการทำงาน (Workflow)
1
WMS สร้าง
Cycle Count
Task ตามกลยุทธ์
(เช่น วันนี้ต้องนับ Zone A ทั้งหมด)
Cycle Count
Task ตามกลยุทธ์
(เช่น วันนี้ต้องนับ Zone A ทั้งหมด)
2
พนักงานรับ Task
ผ่าน PDA ไปนับที่
Location จริง
ผ่าน PDA ไปนับที่
Location จริง
3
สแกน Location
+ นับจำนวนจริง
กรอกเข้าระบบ
+ นับจำนวนจริง
กรอกเข้าระบบ
4
ระบบเทียบกับ
System Qty
System Qty
5
ตรงกัน
ปิดงาน ไม่มี Adjustment
✓
↕
ไม่ตรงกัน
เข้า Approval Workflow
(Supervisor อนุมัติ)
บันทึก Adjustment
(Supervisor อนุมัติ)
บันทึก Adjustment
6
Adjustment
Transaction
บันทึกในระบบ
Transaction
บันทึกในระบบ
OGA InternationalCo., Ltd.
Cycle Count — Continuous Stock Accuracy
WMS (WM3) schedules a small, blind count by ABC priority → operator counts without stopping the warehouse → any variance routes to approval before the Stock Ledger changes
Overview
Speed
Operator — Physical Flow
Blind Count → Variance → Approval → AdjustPDA — Operator View
device screenSystem Sequence — Interaction
WMS (WM3) · PDA · Operator · SupervisorPhysical Count
นับสต็อกทั้งคลังพร้อมกันในคราวเดียว
มักทำเพื่อจุดประสงค์ทางบัญชี/การเงิน
มักทำเพื่อจุดประสงค์ทางบัญชี/การเงิน
ลักษณะเฉพาะ
ต้องมี "Cutoff" หยุดรับสินค้าเข้า (Receiving) และหยุดส่งสินค้าออก (Shipping) ชั่วคราว ระหว่างการนับ เพื่อไม่ให้ตัวเลขเปลี่ยนระหว่างนับ
นับ 2 รอบอิสระ (Double Count)
มักให้คนละทีมนับแยกกันในโซนเดียวกัน เพื่อ Cross-check ความถูกต้อง ถ้าตัวเลข 2 รอบไม่ตรงกัน จะมีรอบที่ 3 (Tie-breaker Count)
มักให้คนละทีมนับแยกกันในโซนเดียวกัน เพื่อ Cross-check ความถูกต้อง ถ้าตัวเลข 2 รอบไม่ตรงกัน จะมีรอบที่ 3 (Tie-breaker Count)
เกี่ยวข้องกับ Auditor บริษัทที่มี External Audit (ผู้สอบบัญชี) มักต้องให้ Auditor เข้าร่วมสังเกตการนับ (Physical Inventory Observation) เพื่อยืนยันความถูกต้องสำหรับงบการเงิน
ขั้นตอนการทำงาน (Workflow)
1
วางแผนวันและเวลา Blackout ล่วงหน้า
(แจ้งทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง)
(แจ้งทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง)
2
หยุดกิจกรรมคลังทั้งหมด
(Receiving/Shipping/Putaway/Picking)
(Receiving/Shipping/Putaway/Picking)
3
แบ่งทีมนับตาม Zone/Aisle
ให้ครอบคลุมทุก Location พร้อมกัน
ให้ครอบคลุมทุก Location พร้อมกัน
4
บันทึกผลนับ (กระดาษ Tag หรือ PDA)
แล้วนำเข้าระบบ
แล้วนำเข้าระบบ
5
เทียบผลนับกับ System Stock ทั้งหมด
สร้าง Variance Report
สร้าง Variance Report
6
อนุมัติ Adjustment ปรับสต็อกให้ตรงกับผลนับจริง
(มักต้องมีผู้บริหาร/บัญชีอนุมัติ เพราะกระทบงบการเงินโดยตรง)
(มักต้องมีผู้บริหาร/บัญชีอนุมัติ เพราะกระทบงบการเงินโดยตรง)
7
ปลด Blackout กลับมาดำเนินงานปกติ
OGA InternationalCo., Ltd.
Physical Count — Annual Inventory
Warehouse goes into Blackout → two teams count every zone at once → independent double-count cross-checks each other → mismatches go to a tie-breaker before any adjustment is approved
Overview
Speed
Operator — Physical Flow
Blackout → Count 1 ∥ Count 1 → Tie-breaker → ResumePDA — Operator View
device screenSystem Sequence — Interaction
WMS (WM3) · Team 1 · Team 2 · PDA · Manager
ทำไมบริษัทส่วนใหญ่ใช้ทั้ง 2 แบบร่วมกัน
Cycle Count
- ช่วยรักษาความแม่นยำสต็อกระหว่างปี ไม่ต้องหยุดคลังบ่อยๆ
- แก้ไขปัญหาได้เร็ว ก่อนที่ Variance จะสะสมมาก
Physical Count
- ยังจำเป็นสำหรับการปิดงบการเงินประจำปี เพราะเป็นมาตรฐานบัญชี/การตรวจสอบ
- เป็น “จุดยืนยันความถูกต้องทั้งระบบ” อย่างเป็นทางการในคราวเดียว
บริษัทที่ทำ Cycle Count ได้ดีและสม่ำเสมอ มักพบว่าตอนทำ Physical Count ประจำปี Variance จะน้อยมาก เพราะความคลาดเคลื่อนถูกจับและแก้ไขไปทีละเล็กละน้อยตลอดปีอยู่แล้ว
ผลกระทบเชิงเปรียบเทียบ
|
ไม่มี Cycle Count (พึ่ง Physical Count อย่างเดียว) |
มี Cycle Count สม่ำเสมอ |
|
|---|---|---|
|
ความแม่นยำสต็อก
ระหว่างปี |
ไม่รู้ค่าจริง จนกว่าจะถึง รอบ Physical Count |
รู้ค่าจริงต่อเนื่อง แก้ไขได้ทัน |
|
เวลา Blackout
ตอน Physical Count |
ต้องหยุดคลังนาน (Variance สะสมมาก ตรวจสอบซับซ้อน) |
หยุดคลังสั้นลง (Variance น้อย ตรวจสอบเร็ว) |
|
ความเสี่ยง
Stockout/Overstock |
สูง เพราะระบบอาจผิด จากจริงนาน |
ต่ำ เพราะแก้ไข เรื่อยๆ |
